Table of Contents
Ngày nay, việc lựa chọn phương pháp kế hoạch hóa gia đình dài hạn vẫn luôn là bài toán khó khiến nhiều chị em phụ nữ đau đầu suy nghĩ. Đứng trước nhiều biện pháp hiện đại, không ít người vẫn băn khoăn nên đặt vòng hay cấy que tránh thai để mang lại hiệu quả bảo vệ tối ưu mà ít gây tác dụng phụ cho cơ thể? Bài viết dưới đây sẽ phân tích chi tiết ưu và nhược điểm của mỗi loại giúp bạn đưa ra quyết định phù hợp với bản thân.
Đặt vòng và cấy que tránh thai khác nhau như thế nào?
Đặt vòng và cấy que đều thuộc nhóm LARC (Long-Acting Reversible Contraception), tức các biện pháp tránh thai có tác dụng kéo dài và có thể ngừng sử dụng khi bạn muốn mang thai trở lại. Tuy nhiên, hai phương pháp này khác nhau về vị trí đặt, cơ chế hoạt động, thành phần nội tiết và tác động đến chu kỳ kinh nguyệt. Sau đây là đặc điểm của từng loại:
Vòng tránh thai là gì?
Vòng tránh thai là một dụng cụ y tế nhỏ thường có hình chữ T hoặc hình cánh cung, được bác sĩ đưa vào bên trong lòng tử cung của phụ nữ. Thiết bị nhỏ bé này hoạt động như một “người gác cổng” kiên cường, ngăn không cho tinh trùng gặp trứng hoặc khiến trứng đã thụ tinh khó làm tổ. Hiện nay, có hai loại vòng chính gồm:
– Vòng tránh thai chứa đồng: Thân vòng bằng nhựa dẻo quấn dây đồng, không chứa nội tiết tố. Vòng hoạt động bằng cách giải phóng các ion đồng để làm thay đổi môi trường tử cung, khiến tinh trùng bị suy yếu và mất khả năng thụ tinh. Tùy thuộc vào từng dòng sản phẩm, vòng có thể phát huy tác dụng từ 5 đến 10 năm.
– Vòng tránh thai nội tiết: Loại này phóng thích hormone levonorgestrel ngay tại tử cung, giúp làm đặc chất nhầy cổ tử cung, cản trở tinh trùng và làm mỏng nội mạc tử cung. Điểm cộng của vòng nội tiết là có thể giúp phụ nữ giảm bớt tình trạng đau bụng kinh và làm lượng máu kinh ra ít hơn.
Que cấy tránh thai là gì?
Que cấy tránh thai lại là một thanh nhựa dẻo nhỏ như chiếc tăm, được bác sĩ đặt dưới da ở phần mặt trong cánh tay không thuận, bên trong chứa hormone etonogestrel. Hormone này được tiết ra đều đặn để ức chế quá trình rụng trứng, đồng thời bịt kín lối vào của tinh trùng bằng cách làm đặc chất nhầy ở cổ tử cung. Tùy loại que, thời gian sử dụng có thể kéo dài từ 3 đến 5 năm.
Trong những tháng đầu sau khi cấy, chị em có thể gặp phải những thay đổi thường gặp như kinh nguyệt bất thường, ít kinh hoặc mất kinh.
Điểm giống nhau của các biện pháp LARC
Dù bạn chọn đặt vòng hay cấy que, cả hai biện pháp nhóm LARC đều sở hữu những ưu điểm chung đáng chú ý:
– Hiệu quả ngừa thai trên 99% khi được sử dụng đúng cách, không đòi hỏi bạn phải nhớ uống thuốc mỗi ngày
– Có thể được tháo hoặc rút trước thời hạn nếu muốn mang thai.
– Khả năng sinh sản thường trở lại nhanh sau khi ngừng sử dụng, tùy cơ địa và tình trạng sức khỏe sinh sản.
Tuy nhiên, chị em cần lưu ý rằng cả hai phương pháp đều không có khả năng phòng ngừa các bệnh lây truyền qua đường tình dục (STI), vì vậy bạn vẫn nên dùng thêm bao cao su để bảo vệ bản thân và bạn tình.
Vậy nên đặt vòng hay cấy que tránh thai?
Để biết chính xác nên đặt vòng hay cấy que tránh thai, chị em cần dựa vào tình trạng sức khỏe, cơ địa và kế hoạch sinh sản riêng của mình. Thực tế, không có phương pháp nào tốt nhất cho tất cả mọi người, mà chỉ có giải pháp phù hợp nhất với cơ thể bạn. Nếu bạn khá nhạy cảm với hormone, vòng chứa đồng sẽ là lựa chọn tối ưu. Ngược lại, những ai muốn kỳ kinh diễn ra nhẹ nhàng hơn có thể cân nhắc vòng nội tiết, còn chị em nào e ngại việc can thiệp sâu vào tử cung thì que cấy sẽ hợp lý hơn.
Để bạn không phải hoang mang trước quá nhiều thông tin y khoa phức tạp, dưới đây là những gợi ý cụ thể giúp bạn dễ dàng lựa chọn hơn:
Nếu muốn tránh thai không sử dụng hormone
Nếu bạn thuộc tuýp người dễ bị dị ứng, tăng cân hoặc nổi mụn do thay đổi nội tiết tố, bạn có thể chọn loại vòng chứa đồng. Phương pháp này không chứa hormone nhưng vẫn phát huy hiệu quả ngừa thai kéo dài từ 5 đến 10 năm. Tuy nhiên, vòng đồng không phải là lựa chọn phù hợp với tất cả mọi người, nhất là nữ giới vốn có kinh nguyệt ra nhiều hoặc thường xuyên bị đau bụng dữ dội khi đến tháng.
Nếu muốn giảm lượng máu kinh
Đối với những chị em hay bị rong kinh, máu kinh ra nhiều hoặc phải chịu đựng cơn đau bụng kinh hành hạ, vòng tránh thai nội tiết thường là lựa chọn đáng cân nhắc. Lượng hormone levonorgestrel được giải phóng tại chỗ sẽ làm mỏng lớp niêm mạc tử cung, khiến máu kinh giảm dần, hoặc thậm chí gây mất kinh tạm thời ở một số người. Dù vậy, trước khi lựa chọn, bạn cần gặp bác sĩ để thăm khám, tầm soát kỹ lưỡng nhằm loại trừ các nguyên nhân gây chảy máu bất thường như u xơ, polyp hay rối loạn nội tiết.
Nếu không muốn đặt dụng cụ trong tử cung
Nhiều chị em chia sẻ rằng họ cảm thấy rất e ngại hoặc lo sợ cảm giác có một vật thể lạ nằm bên trong tử cung của mình. Nếu bạn cũng có tâm lý này, bạn có thể cân nhắc sử dụng que cấy tránh thai. Thủ thuật cấy que diễn ra nhanh chóng và kín đáo, hoàn toàn không đụng chạm đến vùng kín. Điểm trừ duy nhất là trong giai đoạn đầu sau cấy, bạn có thể gặp tình trạng rối loạn kinh nguyệt nhẹ.
Nếu muốn mang thai trong tương lai
Một tin vui là cả ba phương pháp thuộc nhóm LARC kể trên đều có tính linh hoạt rất cao và có thể đảo ngược khả năng sinh sản. Chị em không cần phải đợi đến khi thiết bị hết hạn sử dụng mới đi tháo vòng hay rút que cấy. Bất cứ khi nào vợ chồng bạn đã sẵn sàng cho kế hoạch có em bé, bạn chỉ cần đến cơ sở y tế để bác sĩ thực hiện tháo gỡ nhanh chóng và an toàn.
So sánh đặt vòng và cấy que tránh thai theo 8 tiêu chí
Nhìn chung, vòng đồng, vòng nội tiết và que cấy đều là những biện pháp ngừa thai hiệu quả và lâu dài, nhưng mỗi loại lại có điểm mạnh và hạn chế riêng. Để có cái nhìn khách quan hơn, hãy cùng đi vào so sánh ba loại này qua 8 tiêu chí quan trọng dưới đây:
Hiệu quả tránh thai
Theo số liệu của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), với cách dùng thông thường trong năm đầu, tỷ lệ mang thai ngoài ý muốn ở vòng đồng khoảng 0,8%, vòng nội tiết từ 0,1 đến 0,4% và que cấy khoảng 0,1%. Thật ra, mấy con số như 0,1% có nghĩa là cứ 1.000 người dùng thì ước tính có 1 người gặp rủi ro vỡ kế hoạch trong một năm. Suy ra, hiệu quả của các phương pháp này rất cao nhưng không đạt mức tuyệt đối 100%.
Thời gian tránh thai
Thời hạn sử dụng sẽ tùy thuộc vào từng dòng sản phẩm: vòng đồng thường từ 5 đến 10 năm, vòng nội tiết từ 3 đến 5 năm, còn que cấy một que cấy dao động từ 3 đến 7 năm. Chị em cần lưu lại tên của thiết bị, ngày thực hiện thủ thuật và thời hạn thay mới để bác sĩ hỗ trợ kiểm tra định kỳ chính xác.
Mức độ đau khi thực hiện
Cảm giác khó chịu khi đặt vòng hoặc cấy que khác nhau tùy cơ địa, ngưỡng chịu đau và kỹ thuật thực hiện. Bạn nên trao đổi trước với bác sĩ về các biện pháp giảm đau để chuẩn bị tâm lý thoải mái hơn:
– Đặt vòng: Bạn sẽ cảm thấy co thắt hoặc đau tức vùng bụng dưới khi bác sĩ đưa dụng cụ qua cổ tử cung.
– Cấy que: Bác sĩ gây tê tại chỗ trước khi đưa que vào mô dưới da cánh tay, nên bạn thường chỉ cảm thấy châm chích nhẹ lúc tiêm thuốc tê. Sau đó, vùng cấy có thể hơi đau, sưng hoặc bầm tím trong vài ngày.
Ảnh hưởng đến kinh nguyệt
Mỗi phương pháp có thể gây ra những thay đổi khác nhau về chu kỳ, lượng máu kinh và cảm giác đau bụng kinh, cụ thể:
– Vòng đồng: Kinh nguyệt có thể ra nhiều hơn, kéo dài hơn hoặc tăng cảm giác đau bụng kinh so với trước trong những tháng đầu.
– Vòng nội tiết: Lượng máu kinh thường giảm dần, đôi khi mất kinh sau một thời gian sử dụng. Đây có thể là tác dụng dự kiến của hormone, không đồng nghĩa với việc tất cả người dùng đều bị mất kinh.
– Que cấy: Bạn có thể bị ra máu lấm tấm, kinh nguyệt thất thường, kéo dài hoặc mất kinh. Những thay đổi này có thể tiếp diễn trong suốt thời gian cấy que, chứ không nhất thiết tự hết sau vài tháng.
Tác dụng phụ và biến chứng
Ngoài những ưu điểm vượt trội, bất kỳ giải pháp y khoa nào cũng có một vài hạn chế hoặc gây ra những phản ứng phụ không mong muốn. Điều quan trọng là bạn cần phân biệt rõ đâu là tác dụng phụ thường gặp, đâu là biến chứng bất thường theo dõi và xử lý đúng cách:
– Vòng đặt tử cung: Tác dụng phụ thường gặp là đau bụng hoặc ra máu bất thường, còn biến chứng hiếm gặp bao gồm tuột vòng, thủng thành tử cung hoặc nhiễm trùng vùng chậu liên quan đến điều kiện vô trùng lúc đặt vòng.
– Que cấy: Một số tác dụng phụ phổ biến như nổi mụn, tăng cân nhẹ hay thay đổi tâm trạng do hormone. Các biến chứng hiếm gặp hơn gồm nhiễm trùng vết cấy hoặc thanh nhựa bị dịch chuyển khiến bạn khó sờ thấy.
Khả năng mang thai trở lại
Sau khi tháo vòng hoặc rút que cấy, khả năng sinh sản sẽ dần phục hồi tùy vào cơ địa và các yếu tố sức khỏe sinh sản khác. Tuy nhiên, thời điểm rụng trứng trở lại có thể khác nhau giữa mỗi người, đặc biệt khi chu kỳ kinh nguyệt vốn không đều.
Ảnh hưởng đến quan hệ tình dục
Nếu được đặt hoặc cấy đúng kỹ thuật, cả hai phương pháp đều không làm cản trở trực tiếp hoạt động tình dục. Tuy nhiên, các tác dụng phụ đi kèm như đau bụng, ra máu hoặc rong huyết kéo dài có thể làm ảnh hưởng đến tâm lý và trải nghiệm của phái nữ.
Ngoài ra, như đã nói, các biện pháp LARC chỉ có tác dụng ngừa thai, không thể phòng ngừa bệnh xã hội. Vì vậy, các cặp đôi vẫn nên dùng bao cao su để giảm nguy cơ mắc bệnh truyền nhiễm.
Chi phí đặt vòng và cấy que
Tổng chi phí phụ thuộc vào loại dụng cụ, giá dịch vụ tại cơ sở y tế và các khoản thăm khám, xét nghiệm đi kèm. Bạn có thể tính toán theo hai cách sau để cân đối ngân sách:
– Chi phí ban đầu: Khoản này sẽ bao gồm trọn gói tiền mua dụng cụ tránh thai, phí thăm khám tổng quát, xét nghiệm phụ khoa cần thiết và tiền công của bác sĩ.
– Chi phí trung bình mỗi năm: Bạn chỉ cần lấy tổng số tiền đã chi trả ra ban đầu chia cho số năm sử dụng dự kiến, cộng thêm phí tháo hoặc rút để so sánh công bằng giữa các loại.
Bảng so sánh tổng quan:
| Tiêu chí | Vòng đồng | Vòng nội tiết | Que cấy |
| Hiệu quả | Trên 99% | Trên 99% | Trên 99% |
| Thành phần | Kim loại đồng (Không hormone) | Hormone Progestin (Levonorgestrel) | Hormone Progestin (Etonogestrel) |
| Thời gian sử dụng | Khoảng 5-10 năm hoặc hơn | Khoảng 3-7 năm | Thường 3–5 năm |
| Thủ thuật | Đưa qua cổ tử cung | Đưa qua cổ tử cung | Cấy dưới da cánh tay |
| Kinh nguyệt | Kinh ra nhiều hơn, dễ đau bụng | Kinh ra ít dần, giảm đau bụng | Thất thường, rong huyết hoặc vô kinh |
| Phòng STI | Không | Không | Không |
| Chi phí | Tiết kiệm khi chia theo năm | Chi phí tầm trung | Chi phí đầu tư ban đầu khá cao |
Những ai phù hợp với đặt vòng hoặc cấy que tránh thai?
Phụ nữ chưa sinh con nên chọn phương pháp nào?
Phụ nữ chưa sinh con vẫn có thể đặt vòng nếu đáp ứng đủ điều kiện về mặt y khoa. Tuy nhiên, đây thường không phải lựa chọn ưu tiên hàng đầu, vì kích thước buồng tử cung lúc này khá nhỏ và cổ tử cung còn hẹp, nên việc đặt vòng dễ gây đau đớn và khó chịu. Thay vào đó, việc uống thuốc hằng ngày hay cấy que tránh thai thường được cân nhắc trước vì không cần đưa dụng cụ vào bên trong tử cung.
Phụ nữ sau sinh và đang cho con bú
Thời điểm thực hiện thủ thuật sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào hình thức sinh, mức độ hồi phục và tình trạng sức khỏe của người mẹ:
– Sau sinh thường hoặc sinh mổ: Tùy thuộc vào tốc độ hồi phục của tử cung mà bác sĩ sẽ chỉ định mốc thời gian phù hợp cho từng sản phụ. Chị em cần lưu ý, nếu nôn nóng đặt vòng quá sớm khi tử cung chưa co hồi hoàn toàn về kích thước ban đầu, nguy cơ bị tuột hoặc lệch dụng cụ sẽ tăng lên đáng kể.
– Khi đang cho con bú: Cấy que Implanon NXT hoặc đặt vòng chứa đồng là những lựa chọn phù hợp vì ít ảnh hưởng đến chất lượng cũng như nguồn sữa mẹ nuôi con. Tuy nhiên, bạn vẫn cần trải qua bước thăm khám lâm sàng để chuyên gia tư vấn thời điểm áp dụng thích hợp nhất.
Người mắc bệnh nền hoặc đang dùng thuốc
Người có tiền sử mắc ung thư vú, bệnh gan, nhiễm trùng vùng chậu hoặc bất thường tử cung cần được bác sĩ thăm khám và đánh giá kỹ lưỡng trước khi quyết định đặt vòng hay cấy que. Một số thuốc điều trị lao và động kinh cũng có thể làm giảm hiệu quả que cấy, vì vậy bạn nên cung cấp đầy đủ thông tin về thuốc đang dùng.
Đặt vòng hoặc cấy que bao lâu thì có tác dụng tránh thai?
Mỗi biện pháp có thời điểm phát huy tác dụng khác nhau, phụ thuộc vào loại sản phẩm và ngày bạn thực hiện trong chu kỳ kinh. Việc nắm rõ các mốc này sẽ giúp bạn biết lúc nào có thể yên tâm và lúc nào cần dùng thêm biện pháp hỗ trợ:
Vòng đồng có tác dụng khi nào?
Sau khi đặt đúng vị trí, vòng đồng có hiệu lực tránh thai ngay lập tức, bất kể bạn đặt vào thời điểm nào trong chu kỳ, miễn là bác sĩ đã loại trừ khả năng bạn đang mang thai. Vì thế, bạn không cần dùng thêm biện pháp nào khác ở những ngày tiếp theo. Đây cũng là lý do vòng đồng còn được cân nhắc trong một số tình huống tránh thai khẩn cấp.
Vòng nội tiết có tác dụng khi nào?
Theo hướng dẫn của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), nếu bạn đặt vòng nội tiết trong vòng 5 ngày đầu của kỳ kinh, vòng sẽ có tác dụng ngay mà không cần biện pháp tránh thai bổ sung. Nếu đặt vào thời điểm muộn hơn, bạn cần kiêng tránh quan hệ hoặc dùng bao cao su trong 7 ngày kế tiếp sau khi đặt.
Que cấy có tác dụng khi nào?
Tương tự vòng nội tiết, que cấy sẽ có hiệu lực ngay nếu được cấy trong vòng 5 ngày tính từ ngày đầu tiên có kinh. Nếu cấy sau ngày thứ 5, bạn cần dùng bao cao trong 7 ngày tiếp theo nếu có phát sinh hành vi quan hệ.
Nếu đã quan hệ không bảo vệ trước khi thực hiện
Trường hợp bạn đã đặt lịch hẹn đặt vòng hoặc cấy que nhưng trước ngày hẹn đã lỡ quan hệ tình dục không dùng biện pháp bảo vệ, bạn hãy nói thật với bác sĩ để họ đánh giá khả năng mang thai và tư vấn biện pháp tránh thai khẩn cấp kịp thời. Bạn cũng đừng vội chủ quan khi thấy que thử thai âm tính, bởi việc thử thai quá sớm có thể cho ra kết quả chưa chính xác.
Mong rằng bài viết của Love18 đã giúp bạn giải đáp được thắc mắc nên đặt vòng hay cấy que tránh thai. Việc hiểu rõ cơ chế hoạt động cũng như ưu nhược điểm của từng loại dụng cụ sẽ giúp bạn đưa ra quyết định phù hợp nhất. Hãy chủ động đến các cơ sở y tế uy tín thăm khám sớm để được tư vấn cụ thể theo thể trạng của mình nhé!
Lưu ý: Thông tin trong bài viết chỉ mang tính tham khảo, không thay thế cho chẩn đoán hoặc tư vấn y tế chuyên môn. Bạn nên thăm khám và trao đổi với bác sĩ để lựa chọn biện pháp tránh thai phù hợp.
